KEİG Platformu, güvencesiz, geleceksiz, insanca yaşama koşullarına imkan verecek bir gelir düzeyine sahip olmayan işler için yeni bir tanım getirdi: Eğretileşme. Eğretileşmden en çok etkilenenler ise kadınlar.

Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi (KEİG) Platformu, "Çalışma Yaşamında Eğretilik, Eğreti İstihdam ve Atipik İstihdam İlişkisi" isimli raporunu yayımladı.

Raporda, geçici, kısmi, kendi hesabına çalışma gibi atipik istihdam biçimlerinin yoğun olduğu çeşitli ülke örnekleri üzerinden eğretileşmenin kadın istihdamına etkisi tartışılıyor. Bu tartışma, kadınlar için esnek çalışmanın teşvik edildiği Türkiye'de görülebilecek olası sonuçlara dair de bir fikir sunuyor.

Raporda eğretileşme kavramı, "güvencesiz, geleceksiz, insanca yaşama koşullarına imkan verecek bir gelir düzeyine sahip olmayan, meslek ve beceri tanımı bulunmayan" işler için kullanılıyor. Ancak, zaman içerisinde bu işlerin belli sektörler ve atipik istihdam biçimlerinde (geçici çalışma, kısmi süreli çalışma, kendi hesabına çalışma vs.) yoğunlaştığı ve kadınlar, gençler, göçmenler gibi bazı kesimlerin bu işler dışında iş bulamaz hale geldiğine dikkat çekiliyor. Bu sebeple, eğretileşme kavramı sadece bazı işleri tanımlamak için değil, aynı zamanda bazı "işgücü grupları"nın çalışma koşullarını açıklamak için de kullanılıyor. 

Raporda, eğreti çalışmanın temel özellikleri; işe yönelik tercih imkanının bulunmaması, düşük gelir düzeyi, geçici ya da güvencesiz istihdam dolayısıyla geleceğe dönük plan yapılamaması, yetersiz sağlık ve güvenlik koşulları ve temsil edilme, yani örgütlenme imkanının bulunmaması olarak sıralanıyor.

EĞRETİ İŞLERDE DAHA ÇOK KADINLAR ÇALIŞIYOR

Rapora göre, kadınlar ve özellikle göçmen kadınlar, düşük eğitimli kadınlar, bazı hizmet sektörlerinde çalışan kadınlar, eğretileşmeden daha çok etkileniyor. Kadınların yoğun olarak çalıştığı eğreti işlerin ise turizm ve otelcilik, sağlık hizmetleri, ev ve bakım hizmetleri olduğu kaydedildi.

Raporda ayrıca, esneklik ve esnekleştirme uygulamalarının, özellikle yasal ve sendikal koruma olmadığı zaman hızla eğretileşmeye yol açtığı vurgulanıyor.

Raporda, çalışma yaşamında ve kadın istihdamında eğretileşme süreci Hollanda, İspanya ve İtalya örnekleri üzerinden 3 ana eksende inceleniyor: geçici çalışma, kısmi süreli çalışma ve kendi hesabına çalışma.

Bu ülkelerin seçilmesinin nedeni, incelenen 3 tip çalışma biçiminin bu ülkelerde yaygın olması.

KADIN İSTİHDAMI TEŞVİK EDİLİRKEN EĞRETİLEŞİYOR

Raporda incelenen 3 ülkenin ortak özelliklerinden biri, kadın istihdamı oranının artış göstermesine rağmen, kadınların iş piyasasındaki eşitsiz konumunun devam etmesi. Rapora göre, bunun en temel sebebi çocuk bakımı. Çocuk bakım yükü üstlerine kalan kadınlar tam zamanlı çalışma yerine kısmi süreli, geçici ya da kendi hesabına çalışma gibi atipik çalışma biçimlerine itiliyor. Türkiye'de de atipik çalışmanın kadınların tercihi olduğu söylense de, raporda bunu sorgulamak gerektiği ve kadınların bu şekilde çalışmasının aslında piyasa tarafından belirlendiği vurgulanıyor. 

EĞRETİLEŞME YAYGINLAŞINCA GERİ DÖNÜŞÜ ZOR

Raporun amacı, geçici, kısmi süreli veya kendi hesabına çalışma gibi eğretileşmenin en fazla görüldüğü çalışma biçimlerinin yaygınlaştığı ülkelerdeki kadın istihdamının durumuna bakarak olası tehlikeleri gözler önüne sermek olarak açıklanıyor. Ağırlıklı olarak kadınların çalıştığı bu işler kadın istihdamını arttırsa da kadınları daha kötü ve güvencesiz işlere itiyor. Kadınlar için atipik ve esnek istihdam biçimlerinin teşvik edildiği Türkiye de aynı tehlikeyi barındırırken, raporda diğer ülke örneklerinde görüldüğü gibi eğreti çalışma bir kez yaygınlaşınca sınırlanmasının oldukça zor olduğu vurgulanıyor.

ETHA