(1) Mevsimlik tarım işçiliğinde kadın dramı ve çözülmeyen sorunlar

2108 Okunma
08.07.2015
A+
A-

Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Ferdan Çiftçi, mevsimlik tarım işçiliğinde ücreti daha düşük olduğu için kadınların tercih edildiğini belirterek, 2014 TÜİK verilerine göre mevsimlik tarım işçiliğinde kadınların günlük ücretinin 41 lira, erkeklerin 54 lira olduğunu söyledi.

Geçen yıl Isparta’nın Yalvaç İlçesi yakınlarında elma toplayan işçileri taşıyan midibüsün devrilmesiyle 18 tarım işçisi ölmüştü, bu yıl da Manisa Gölmarmara’da asma yaprağı toplamak için kamyonetin açık kasasında yolculuk eden 13’ü kadın 15 tarım işçisi hayatını kaybetti. Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Ferdan Çiftçi, geçen yıl yaşanan kazanın ardından TBMM Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sorunlarını Araştırma Komisyonu kurulduğunu hatırlatarak, hazırlanan raporu şöyle anlattı:

“2014 TÜİK verilerine göre mevsimlik tarım işçiliğinde kadınların günlük ücreti 41 lira, erkeklerin 54 lira. Bu ücretin kişi başına 5-10 lirasını dayıbaşı, elçi denilen komisyoncular alıyor. Sistem bu şekilde işliyor. Bir kadın tarım işçisinin eline günde 30 lira geçiyor. TÜİK verilerine göre, tarımda 5 milyon 400 bin kişinin istihdam ediliyor. Bunun yaklaşık yarısını mevsimlik işçiler, 485 binini ise gezici tarım işçileri oluşturuyor. Aileleriyle birlikte 1 milyon nüfusu aşan gezici tarım işçileri, çalışmak amacıyla değişik illere göç etmek zorunda kalıyor. Tarım işçileri, suyu elektriği, tivaleti olmayan naylon çadırlarda kalıyor. Mevsimlik kadın tarım işçileri genel olarak sigorta, sosyal güvenlik ve özel olarak da analık sigortası hakkından mahrum. Düşük sosyo-ekonomik düzey, genç yaşta evlenme, çok sayıda ve sık aralıklarla gebelik ve doğum, tarım alanlarında doğum öncesi, sırası ve sonrası sağlık hizmetine erişememe annenin ve bebeğin sağlık risklerini artırmakta hatta ölümlerine neden oluyor. Tarımda mevsimlik çalışan kadınlarda ve çocuklarda demir eksikliğine ve B12 vitamin eksikliğine bağlı kansızlık ve diğer beslenme bozuklukları sıklıkla görülüyor.”

“RAPORDAKİ ÖNLEMLER ALINMADI”

Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Ferdan Çiftçi, geçen yıl yaşanan kazanın ardından komisyonun raporunu TBMM Başkanlığı’na sunduğunu ancak hiçbir önlem alınmadığını belirterek, yapılması gerekenleri şöyle anlattı:

“Yerleşim alanları çadır değil elektriği suyu tuvaleti olan konteynerler olmalı. Yakınında ortak çamaşırhane ve mutfaklar kurulmalı. Mevsimlik tarım işçisi ailelerin küçük çocukları için kreş ve bakım evleri kurulmalı. Mevsimlik tarım işçisi kadınların analık sigortasından yararlanması sağlanmalı. Gebe, lohusa, 15-49 yaş kadın ve bebeklerin düzenli takibi yapılmalı. Mevsimlik kadın tarım işçilerine, kadına yönelik her türlü şiddetin önlenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalık eğitimleri verilmeli. Mevsimlik gezici tarım işçileri ve ailelerinin bulaşıcı ve salgın hastalıklara karşı sağlık taramaları, bebek ve gebe ve 15-49 yaş kadın takipleri düzenli yapılmalı, bu hizmetler için gezici sağlık ekipleri oluşturulmalı, bu ekiplerde çalışacak personelin eğitimi yapılmalı.”

***

Mevsimlik tarım işçilerinin sorunlarının tespit edilmesi ve çözüm önerilerinin sunulması için geçen yıl Meclis Araştırma Komisyonu kurulmuştu.

ÜÇ AY ÖNCE RAPOR HAZIRLANDI

Komisyon, 31 Mart 2015’te toplantılarını tamamlayıp bir rapor sunmuştu. Bu raporda işçilerin ulaşım sorunları detaylıca tespit edilmiş ve çözüm önerileri de sunulmuştu.

Rapora göre mevsimlik tarım işçilerinin güvenli ve sağlıklı ulaşımı için göç alan ve veren yerler arasında ulaşım ile ilgili koordinasyonun sağlanması, hukuki düzenlemelerin yeterli hale getirilmesi, trafik denetimlerinin artırılması, araç ve trafik güvenliğinin gerektirdiği tüm denetimlerinin titizlikle yerine getirilmesinin gerekli olduğu belirtiliyor.

TREN İNDİRİMİ UYGULANMALI

Raporda sunulan çözüm önerileri şöyle:

* Tarım işçilerinin göç dönemlerinde tren seferleri artırılmalı, ek seferler konmalı veya vagon sayısı arttırılmalı, tarım işçilerine özel indirim uygulanmalı.

GÖÇ GÜZERGAHI HARİTASI YAPILMALI

* Göç takvimleri/güzergahlarına ilişkin harita oluşturularak tarım işçilerinin ulaşım güvenliğine yönelik trafik denetimleri yapılmalı.

*Göç güzergahlarının belirlenmesi amacıyla İçişleri Bakanlığı koordinasyonu ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından ulaşım planlaması yapılmalı.

ULAŞIM GİDERLERİ KARŞILANMALI

* Aşırı yolcu taşımaya bağlı kaza ve yaralanmaları önlemek için yoksul ailelerin ulaşım giderleri imkânlar ölçüsünde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının ilgili sosyal yardım fonlarından karşılanması sağlanmalı. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından mevsimlik tarım işçilerinin ulaşım masrafları imkânlar ölçüsünde karşılanmalı.

* 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 65’inci maddesinin (a) fıkrasında düzenlenen kapasitenin üzerinde yolcu taşıma cezasının caydırıcı hale getirilmesi ve fazladan alınan yolcu sayısına göre uygulanacak cezanın artırılmasının uygun olacağı değerlendirilmeli.

KASALARDA YOLCU TAŞINMASI YASAKLANMALI

* Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin uzun mesafelerde üstü kapalı araç kasalarında yolcu taşınmasına izin veren 130’uncu maddesi bunu yasaklayacak şekilde değiştirilmeli.

* Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin lastik tekerlekli traktörlerle insan taşınmasını düzenleyen 131’inci maddesinin dördüncü fıkrasına bu tür ulaşımın yalnız kısa mesafede yapılabileceği şartı eklenmeli.

* Mevsimlik gezici tarım işçilerini ulaşımını sağlayan araçlar için alınmak zorunda olunan D2/D4 belgesi yerine daha düşük bir bedelle özel bir belge verilmesi sağlanmalı.

Direnemek