(20) Çöpten para kazanma savaşı

2561 Okunma
03.08.2013
A+
A-

Kadıköy’de çöp toplayıcılarının arabalarına zabıtanın sık sık el koyup başkalarına satmasını haberleştirmek ve hangi koşullarda çalıştıklarını öğrenmek için yanlarına gittik. Gittiğimiz sırada bir arkadaşları aradı, “arabama el koydular” dedi. Onların her gün yaşadıklarını, bir günlüğüne biz de yaşadık.

Vedat Ayaz, 17 yaşında. Beş senedir çöp topluyor. Günde 15 saat çalışıp, 40-50 lira para kazanıyor. “Bu işte çalışmak çok zor, sıcakta soğukta, tüm gün yürüyorsunuz, çöpleri tek tek ayırıyorsunuz.”

Ortaokuldan sonra okulu bırakmış. Urfa’daki ailesine para yolluyor. İstanbul’da resmi adıyla Mustafa Kemal, halk arasındaki adıyla 1 Mayıs Mahallesi’nde, kendisi gibi çöp toplayan arkadaşlarıyla kalıyor. “Memleketi özledim” diyor Vedat.

Biz Vedat’la ve başka çöp toplayıcılarla sohbet ederken telefonları çaldı. Zabıta, arayan arkadaşlarının arabasına el koymuştu. “Gelin de dağılan çöpleri toplamama yardım edin” diyordu.

Boş arabayla yola çıktılar. Vardılar, yerlerdeki çöpleri torbaya doldurdular. Ben, zabıtanın arabasına el koyduğu arkadaşlarıyla sohbete başladım. İsmini vermek istemedi ama hikayesini anlatmaya gönüllüydü.

Marmara Üniversitesi’nde mühendislik okuyor. Harçlığını çıkarmak için çöp topluyor. “Zabıta normalde gündüz 11.00-12.00 arası arabaları toplamaya çıkardı. İki gündür süreyi artırdılar, öğle tatillerinde de araba toplamaya çalışıyorlar, 14.00’e kadar peşimizdeler.”

Zabıta çöp değil araba peşinde

Kadıköy’de çöp toplayıcılarının başı, zabıta çalışanlarının keyfi uygulamalarıyla dertte. Zabıta çöp toplayıcılarının arabalarına el koyuyor, arabalarını vermek istemeyenleri darp ediyor.

Dikkat çeken ise zabıtaların, çöplerin konulduğu torbalara değil, bunların taşındığı arabalara el koyması. Çöp toplayıcıları, zabıtanın el koyduğu arabaları başka mahallelerdeki toplayıcılara 90 liraya sattığını iddia ediyor.

Mühendislik öğrencisi şöyle diyor: “Araba peşinde koştukları saatleri artırdılar çünkü bayram yaklaşıyor. Bizim arabaları satıp çocuklarına bayramlık alacaklar. Arabaları Ferhatpaşa Mahallesi’nde 90-100 liraya satacaklar.” Aralarında konuşup hesap yapıyorlar, sadece o gün, zabıta 20 arabaya el koymuş.

Zabıtalar el koyma işlemi için herhangi bir belge göstermiyormuş. Üniversite öğrencisine göre, amirlerinin dahi bu el koymalardan haberleri olmayabilir. “Yasadışı bir şey yapmıyoruz ki biz, hırsızlık da yapmıyoruz” diyor.

İsmail Ayaz anlatmaya başlıyor bu defa. Kendilerinin çevreye ve doğaya yararlı olduklarını, çöpe her şeyin karışık atıldığını, kendilerinin bunları ayıklayıp ayırdıklarını, doğaya daha az plastik gittiğini söylüyor. Belediyenin düşündüğünün aksine çevreye ve halka yararlı olduklarını söyleyen Ayaz, “Kırk yılda bir çöp toplayıcılardan biri hırsızlık yaptı diye, herkesi hırsızlıkla suçluyorlar” diyor.

‘Siyaset bizimkinden DAHA kirli bir iş’

Sabah 10.00’dan gece 02.00’ye kadar çalıştıklarını, bu zabıta olaylarından ayda 2-3 kere herkesin mağdur olduğunu, bugünkü baskınlardan çok zarara uğradıklarını anlatan Ayaz, geçen ay arabasını vermek istemeyen bir arkadaşlarının parmaklarının kırıldığını, bir kere bir arkadaşlarını çok kötü dövüp bıraktıklarını söyledi.

Vedat “Artık psikolojimiz bozuldu” diyor, sürekli tetikte ve kaçarak çalıştıklarını, arabası çalınan arkadaşlarıyla birlikte işe çıktıklarından taşıdıkları yükün arttığını söylüyor.

Çöp toplayıcılar, sadece Kadıköy Belediyesi’nin çöp toplayıcılara karıştığını, diğer yerlerde aynı işi yapan arkadaşlarının başına böyle bir şey gelmediğini söylüyorlar.

Belediyelerden söz ederken, söz önümüzdeki yerel seçimlere geliyor. Ama hiçbiri konuşmaya gönüllü değil. Sebebini, içlerinden birinin söyledikleri yansıtıyor: “Siyaset yapan her partinin işi, bizimkinden daha kirli hale geldi.”

Zabıta: Halk şikayetçi, ondan

Konuyla ilgili görüştüğümüz Kadıköy Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, çöp toplayıcılara Kabahatler Kanunu’na göre işlem yapıldığını, çöp toplayıcılarının ise konteynırları karıştırarak kendi işlerine yaramayan çöpleri etrafa bıraktıklarını, mahalle halkının kendilerine sürekli şikayette bulunduğunu, bunun üzerine işlem yaptıklarını söyledi. Zabıta Müdürlüğü ayrıca bazı toplayıcıların bahçelere, evlere girerek hırsızlık yaptıklarına dair vatandaştan şikayet geldiğini, bunun üzerine arabalarına el koyduklarını, çöp toplayıcıların yaptıkları işin yasadışı olduğunu çünkü çevreye zarar verdiklerini savundu.

Mahalleli: Çevreye zararları yok

Konuyla ilgili çevredeki mahalle halkı ve işyeri çalışanları ise bu çocukların kendi halinde ekmeğini taştan çıkaran çocuklar olduğunu, kimseye zararı dokunmadıklarını, insanların ekmeğiyle niye oynandığını anlayamadıklarını söylediler. Bir başka mahalleli, belediyenin ayrıştırmadığı çöpleri bu arkadaşların ayrıştırdığını, insanlara katkı sağladıklarını, aslında hepsinin belediyede maaşlı daha iyi koşullarda çalışabileceğini söyledi.

Sol