Umut tacirliğinin diğer adı haline gelen taşeron işçilik sorununun ÖİB aracılığı ile çözüleceğini öngörmek kadar büyük bir körlük yoktur. Mevcut uygulamalar taşeron işçiliği kalıcılaştırmış görünürken; yeni tasarı şirketlerin muhataplarını ÖİB olarak belirlemekle kalmıyor, sunduğu esnek çalıştırma modelleri ile vasıflı, vasıfsız herkesi güvencesizlikte eşitlemekte kararlı görünüyor.

Hükümet çalışma yaşamını ‘yapboz’a çevirmekte başı çekecek iki düzenlemeyi Meclis gündemine getirmek üzere. “Uzaktan çalışma” ile Özel İstihdam Büroları’na (ÖİB) “işçi kiralama” yetkisi veren düzenlemelerde sona gelindiği biliniyor. ÖİB düzenlemesi ile işverenler, bu bürolardan istedikleri kadar işçiyi, istedikleri süre için kiralayabilecek. Bu yolla emeğin kiralanabilmesi yasal düzenlemeye kavuşurken, taşeron çalıştırmanın yargı kararları ile hukuka aykırı olduğu yüzlerce kez yüksek yargı kararları ile kanıtlanmasına rağmen bu alanda yasal düzenleme ısrarla yapılmıyor.

Durum yeni değil aslında. İŞ-KUR verilerine göre, halen Türkiye’de faaliyet gösteren yüzlerce ÖİB bulunuyor. Geçici veya dönemsel işlere işçi yerleştirmede aktif olan birçok danışmanlık şirketi ya da ajansı ÖİB gibi faaliyet gösteriyor. Türkiye’de emeği ile yaşamını sürdüren hatta her gün gazetelerin çeşitli eleman sütunlarını tarayan, ikinci, üçüncü işleri aracılığı ile zaten esnek çalışma modellerini iliklerine kadar yaşayan milyonlarca insan bulunuyor. Bu satırların yazarı olarak bu milyonlardan yalnızca birisi benim.

Geçici istihdam ilişkilerinin her aşamasının geçici olacağı çok açıktır. Geçici istihdam ilişkileri ile çalıştırılan işçiler sendikal örgütlenmeye, hak mücadelelerine ve toplu sözleşme hukukuna uzaktan bakmaktan öteye geçemeyecek, adeta yıllarca bal kavanozunun dışını yalayarak çalışma yaşamlarını sonlandıracaktır. Esnek çalışma modelleri işveren keyfiyetini despotizme varırcasına artıracaktır. Zaten yeterince alınmayan ve birçok işyerinde göstermelik durumda olan işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri de aynı oranda denetimsizleşecek ve esnekleşecektir. Bu esnekliğin işçinin yegane emaneti olan canına kast etmesi kaçınılmazdır.

İşçi sağlığı gibi “can alıcı” bir gündemi dahi piyasalaştırmaktan geri durmayan iktidar, sendikaların, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının bu süreçleri denetlemesinin önüne geçmektedir. Güvenceli esneklik adı verilen bu absürt çelişki meslek hastalıklarını madencilik, sağlık, inşaat, enerji, petro kimya, metal gibi sektörler başta olmak üzere tüm iş kollarında artıracaktır. Ulusal İstihdam Stratejisi’nde “İşgücü piyasasında güvence ve esnekliğin sağlanması” başlığı altında ele alınan bu trajik durumda güvence ve esnekliğin aynı cümlede yer alması bile yeterince acıklıdır.