DİSK-AR: Türkiye'de sendikalaşma ve TİS'li işçi sayısı geriledi

1623 Okunma
02.08.2016
A+
A-

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) Sendikalaşma ve Toplu İş Sözleşmesi Raporu'nu açıkladı.

DİSK-AR raporuna göre; "Temmuz 2016 istatistiğine göre sendikalı işçi sayısı 1 milyon 499 bin 870'dir. Sigortalı işçi sayısı ise 13 milyon 38 bin 351'dir. Böylece sigortalı işçilerin sendikalaşma oranı yüzde 11,5 olmaktadır. Ancak bu oran kayıt dışı çalışanları kapsamadığı için hatalıdır" dedi.

Sigortalı işçileri esas alan resmi sendikalaşma oranı yüzde 11,5 iken kayıt dışı işçileri hesaba kattığımızda bu oran yüzde 9,7'ye gerilediğini kaydedilen raporda; "Toplu iş sözleşmesi kapsamı oranları açısından ise durum daha da vahimdir. İşçilerin sadece yüzde 7'si toplu iş sözleşmesi kapsamındadır. Özel sektörde ise toplu iş sözleşmesi kapsamı yüzde 4,6 civarındadır. Diğer bir ifadeyle toplu iş sözleşmesi yoluyla fiilen sendikal hakları kullanabilen işçilerin oranı genel olarak yüzde 7, özel sektörde yüzde 4,6'dır. Bu tablo karşısında ÇSGB tarafından açıklanan yüzde 11,5'lik sendikalaşma oranı fiili durumu yansıtmayan yapay bir sendikalaşma oranıdır" diye belirtildi.

SENDİKALAŞMA ORANI GERİLEDİ

DİSK-AR, "Sendikalı işçi sayısının ve oranının bir önceki döneme göre düştüğü görülmektedir. Bu durum son dört yılda ilk kez olmaktadır. Ocak 2014 döneminde 1 milyon 514 bin 53 olan işçi sayısı 14 bin 193 kişi azaldı. Resmi sendikalaşma oranı da yüzde 12'den yüzde 11,5'e geriledi. Bu gerilemenin nedeni 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından Aksiyon-İş konfederasyonuna bağlı sendikaların kapatılması olmuştur. Ancak azalma eğilimi bununla sınırlı değildir. Ocak 2013 istatistiğinden bu yana her dönem hızlı biçimde artan sendikalı işçi sayısı Temmuz 2016 istatistiğiyle ilk kez durgunluk eğilimine girmiştir" dedi.

Resmi rakamlara göre; sendikalaşma oranı yüzde 11,5 iken inşaat işkolunda sendikalaşma oranı sadece yüzde 2,6 oldu. Turizm işkolunda yüzde 3.4 olan sendikalaşma oranı, 3 milyonu aşkın işçinin bulunduğu en büyük işkolu durumundaki büro işkolunda ise 4,9 olarak gerçekleştiğine dikkat çeken DİSK-AR, "Sendikalaşma oranları imalat sanayiinde ve kamu ağırlıklı işkollarında ortalamanın üzerinde seyretmektedir. Sendikalaşmanın en yüksek olduğu üç işkolu banka-finans, savunma-güvenlik ve genel işlerdir. Savunma ve güvenlik kamu ağırlıklı bir sektör olmanın yanında özel güvenlik çalışanlarını kapsayan bir işkoludur. Özel güvenlik örgütlenmesinde yaşanan artış, bu işkolunda sendikalaşmayı yükseltti. Yine genel hizmetler işkolunda taşeron işçilerin sendikalaşması bu işkolunda sendikalaşma oranlarını artırdı" diye belirtti.

Savunma ve güvenlik işkolunda 2013'te yüzde 12,2 olan sendikalaşma oranının, Temmuz 2016'da yüzde 32,2'ye çıktığını kaydedilen raporda, aynı şekilde genel hizmetler işkolunda 2013'te yüzde 20,5 olan sendikalaşma oranı yüzde 29,4'e yükseldiğini ifade edildi. Benzer bir eğilim banka ve finans sektöründe de görülmektedir. 2013'te yüzde 22,3 olan sendikalaşma oranı, 2016 Temmuz ayında yüzde 35,2'ye ulaştı.

İSTANBUL SENDİKALAŞMANIN EN DÜŞÜK OLDUĞU İL

Sendikalaşma illere göre de farklılıklar gösteriyor. Sendikalaşmanın en düşük olduğu 10 il sırasıyla Denizli, Yalova, Antalya, Ordu, Nevşehir, İstanbul, Antep, Osmaniye, Uşak ve Konya'dır. İstanbul yüzde 7,7 sendikalaşma oranı ile sendikalaşmanın en düşük olduğu 6. ildir. Denizli, Antalya, Antep ve Konya gibi gerek imalat sanayi gerekse hizmet sektörünün yoğun olduğu illerde de sendikalaşma oranı oldukça düşüktür. İstanbul ve Antalya'da sendikalaşma oranının düşüklüğü hizmet ve turizm sektörlerindeki sendikalaşma oranlarının düşüklüğüne paraleldir. Antep, Denizli ve Konya gibi bir milyon civarında işçinin çalıştığı ve imalat sanayii işçisinin yoğun olduğu illerde sendikalaşma oranlarının düşüklüğü Orta Anadolu'da sendikalaşma oranının düşük seyrettiğini ortaya koymaktadır.

SENDİKALAŞMA ORANI EN YÜKSEK İL ZONGULDAK VE RİZE

Sendikalaşma oranlarının yüksel olduğu iller ise belediyeler dahil kamu işçiliğinin yoğun olduğu iller olarak ön plana çıkmaktadır. Zonguldak ve Rize'de kamu kömür ve çay işletmeleri sendikalaşma açısından en önemli faktördür.

SENDİKALAŞMA ERKEKLERDE DAHA FAZLA

Sendikalaşma oranları cinsiyete göre de önemli farklılıklar gösteriyor. 9,1 milyon erkek işçinin 1,2 milyonu sendikalıdır ve erkek işçilerde sendikalaşma oranı yüzde 13'ün üzerindedir. 3,3 milyon kadın işçinin ise 254 bini sendikalıdır. Kadınların sendikalaşma oranı ise yüzde 7,6'dır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sendika üyeliği alanında da devam etmektedir.

SENDİKALI İŞÇİLERİN ÜÇTE BİRİ TİS'TEN MAHRUMDUR

Türkiye'de ise toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçi sayısı sendikalı işçi sayısının çok altındadır. ÇSGB verilerine göre Aralık 2015 itibariyle toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçi sayısı 1 milyon 4 bindir. Oysa aynı tarih itibariyle sendikalı işçi sayısı 1 milyon 514 bindir. 510 bin işçi sendika üyesi olduğu halde toplu iş sözleşmesinden yararlanamamaktadır. Bir diğer ifadeyle sendikalı işçilerin üçte biri toplu iş sözleşmesinden mahrumdur.

Toplu iş sözleşmesi kapsamı dışındaki sendikalı işçi sayısı giderek büyümektedir. 2012'de 311 bin sendika üyesi toplu iş sözleşmesi kapsamı dışındaydı. 2014 yılında bu sayı 343 bine, 2015 yılında ise 510 bine yükseldi.

Sendikalı işçilerin üçte birinin toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında kalması toplu iş sözleşmesi isteminin iflası anlamına geldiğini belirtilen raporda, bunun en temel nedeninin işkolu, işletme ve işyeri barajları ile anti-demokratik toplu iş sözleşmesi yetki mekanizması olduğu vurgulandı.

ÖZEL SEKTÖRDE 13,5 MİLYON İŞÇİ TİS DIŞINDA

DİSK-AR, "Aralık 2015 tarihi itibariyle toplu iş sözleşmesi kapsamı yüzde 7'dir. Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki 1 milyon 4 bin işçinin 361 bini kamu sektöründe 643 bini özel sektörde çalışmaktadır. Özel sektörde toplu iş sözleşmesi kapsamı oranı yüzde 4,6'dır. Bir diğer ifadeyle yaklaşık 13,5 milyon işçi toplu iş sözleşmesi kapsamı dışındadır" dedi.

Etkin Haber Ajansı