BİSAM Açlık ve Yoksulluk Sınırı Şubat 2020 Dönem Raporu

AÇLIK SINIRI ENFLASYONDAN DAHA ÇOK ARTIYOR

  • 17 YILDA AÇLIK SINIRINDAKİ ARTIŞ YAKLAŞIK 5.16 KAT OLURKEN RESMİ ENFLASYONDAKİ ARTIŞ 4.66 KAT OLARAK GERÇEKLEŞTİ.
  • YAPILMASI GEREKEN HER 100 TL’LİK HARCAMANIN 38 TL’Sİ SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ İÇİN.
  • İSTANBUL’DA AÇLIK SINIRI 2 BİN 445 TL İKEN, İZMİR’DE 2 BİN 475 TL, ANKARA’DA 2 BİN 253 TL OLARAK TESPİT EDİLMİŞTİR.
  • AÇLIK SINIRI 2.292 TL, YOKSULLUK SINIRI 7.929 TL

ŞUBAT 2020 Dönemi için;

  • Açlık sınırı: 2.292 TL
  • Yoksulluk sınırı: 7.929 TL

Dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmesi için aylık yapması gereken harcama 2.292 TL’dir. Bu harcama sadece gıda için yapılması gereken minimum tutardır.

2003 yılının şubat ayında 4 kişilik bir aile, günlük minimum 14.8 TL’ye sağlıklı beslenebilirken, bugün ancak 76.41 TL’ye sağlıklı beslenebilmektedir.

Birleşik Metal İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), Şubat 2020 dönemi için açlık ve yoksulluk sınırı verilerini hesapladı. Hesaplamaya göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı bir biçimde beslenebilmesi için, günlük en az 76.41 TL, aylık 2.292 TL’lik harcama yapması gerekiyor. Buna göre yetişkin bir kadının sağlıklı beslenmesi için yapması gereken günlük harcama tutarı 19.72, yetişkin bir erkeğin 20.37, 10-18 yaş arası bir çocuğun 21.77, 4-6 yaş arası bir çocuğun ise 14.54 TL. Bu verilere göre yoksulluk sınırı da 7 bin 929 TL oldu.

Tablo 1- Sağlıklı beslenmek için yapılması gereken asgari zorunlu gıda harcamaları

Not: Yuvarlamalardan kaynaklı toplamda farklılıklar olabilmektedir.

Dört kişilik bir ailede her ferdin sağlıklı beslenmesi için alması gereken gıdaların minimum maliyeti yaşa ve ürün grubuna göre farklılık gösteriyor. Günlük harcamalarda Şubat 2020’de en yüksek maliyet grubunu peynir/çökelek grubu 18.94 TL’lik harcama gereksinimi ile oluşturdu. Et, tavuk ve balık grubu için yapılması gereken minimum harcama tutarı ise 14.56 TL oldu. Süt ve yoğurt için yapılması gereken harcama tutarı 9.34, sebze ve meyve için yapılması gereken harcama miktarı 13,32 TL, ekmek için yapılması gereken harcama tutarı günlük 4.86 TL’dir. Katı yağ 3.98 TL’lik, sıvı yağ ise 1.34 TL’lik masraf yapılması gereken ürün gruplarıdır. Yumurta için 0.97, şeker, bal, reçel ve pekmez için ise 3.55 TL harcama yapılması gerekmektedir.

Tablo 2- Gıdaların Yaş Gruplarına Göre Günlük Maliyeti (TL)

Daha dar bir gruplandırmaya göre harcamalarda süt ve süt ürünlerinin payı yüzde 37.6 ile en yüksek paya sahiptir. Sebze ve meyvenin harcamalar içindeki payı yüzde 15.9 olmuştur. Et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 25.7 ile ikinci sıradadır.

Grafik 1- Yapılması gereken harcamaların ürün gruplarına göre dağılımı

Açlık sınırı 2003 yılı Şubat ayında 444 TL idi. Buna göre 17 yılda açlık sınırındaki artış yaklaşık 5.16 kat oldu. Aynı dönemde resmi enflasyondaki artış ise 4.66 kat olarak gerçekleşti.

İstanbul’da açlık sınırı 2 bin 445 TL iken, İzmir’de 2 bin 475 TL, Ankara’da 2 bin 253 TL olarak tespit edilmiştir.

ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ
Açlık ve yoksulluk sınırı BİSAM tarafından her ayın ilk haftasında, Türkiye İstatistik Kurumu’nun Tüketici Fiyat Endeksinin açıklanmasını takiben kamuoyu ile paylaşılmaktadır.

Araştırmada, BİSAM tarafından Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyabetik bölümünün hazırladığı Türkiye’ye Özgü Beslenme Kalıbı’nın, farklı kaynaklardan elde edilen verilerle değerlendirilerek yenilenmesi sonucunda elde edilen BİSAM beslenme kalıbı dikkate alınmıştır. Elde edilen beslenme kalıbı her ay açıklanan TÜİK madde fiyatları ile değerlendirilerek, kişinin ihtiyacına göre yapması gereken gıda harcamasının tutarı tespit edilmektedir. Ağustos 2019 dönemi öncesinde madde grup ağırlıkları basit ortalama üzerinden hesaplanırken, bu dönem ile birlikte her madde grubu kendi içinde ağırlıklandırılmış ve dikkate alınan madde sayısı artırılmıştır. TÜİK verileri dikkate alınarak yaptığımız hesaplamada esas alınan kalori miktarları şunlardır:

  • 4-6 yaş çocuk için 1963 kalori
  • 15-18 yaş çocuk için 3244 kalori
  • Yetişkin bir erkek için 2953 kalori
  • Yetişkin bir kadın için 2658 kalori

4 Kişilik ailenin sağlıklı beslenmek için yapması gereken minimum aylık gıda harcaması AÇLIK SINIRI olarak belirlenmektedir. Bu verinin Hanehalkı tüketim harcamasına dağıtılması ile elde edilen veri ise bize YOKSULLUK SINIRINI vermektedir. Tüketim Harcama Kalıbı dikkate alınırken, tüm içecekler, tütün ve gıda harcamaları bir kalem olarak belirlenmiştir.

Yoksulluk sınırı hesaplanırken, TÜİK Hanehalkı Bütçe Anketi Tüketim Harcaması Araştırması 2016 yılı sonuçlarının, 3. yüzde 20’lik dilimin tüketim harcamaları dikkate alınmıştır. Söz konusu tüketim grubu Türkiye’de nüfusun yüzde 40 ila yüzde 60’ı arasındaki kesimidir.

Yetişkin erkek ve kadınlar için 18-50 yaş grubu, 10-18 yaş grubu için erkek çocuk dikkate alınmıştı.

Kaynaklar
TÜİK (2016) Hanehalkı Bütçe Anketi Tüketim Harcaması Araştırması, http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=334
TÜİK (2019) Tüketici Fiyat Endeksi, Madde Sepeti ve Ortalama Madde Fiyatları http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=653
Hacettepe Üniversitesi (2004) Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi 2004; www.bdb.hacettepe.edu.tr/torehberi.pdf
Hacettepe Üniversitesi (2015) Türkiye’ye Özgü Besin Ve Beslenme Rehberi 2015; http://www.bdb.hacettepe.edu.tr/TOBR_kitap.pdf

YÖNTEMDE REVİZYON
Birleşik Metal İş Sendikası Araştırma Merkezi (BİSAM) olarak açlık sınırı hesaplamasının iyileştirmesi amacıyla 2019 Ağustos ayı itibari ile yöntem değişikliğine gidilmesi kararı alınmıştır. Bu çerçevede, TÜİK madde fiyatları üzerinden, BİSAM Beslenme Kalıbı’nda kullanılan ürünlerin sayısı artırılarak kapsamı genişletilmiştir. TÜİK Tüketici fiyat endeksi (2003=100) 2019 yılı ana grup ve madde ağırlıkları (Türkiye) üzerinden, harcama gruplarını oluşturan maddeler kendi içlerinde ağırlıklandırılarak hesaplama yenilenmiştir. Daha önceki hesaplamalarda grup içindeki maddelerin ağırlıkları aynı alınmakta bu da hesaplamalarda önemli bir eksiklik olarak görülmekteydi. Yeni yöntem ile birlikte önceki dönemlere dair veriler de yenilerek paylaşılacaktır. Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Birleşik Metal-İş